Oorlogserfgoed

Alveringem

Kapelanij
Sint-Rijkersstraat 22

De voormalige kapelanij, waar de controversiële priester-dichter Cyriel Verschaeve van 1911 tot 1939 heeft gewoond, kreeg in de loop van 2015 een nieuwe, hedendaagse invulling. In en rond het huis komt de bezoeker meer te weten over de verschillende aspecten van Alveringem in de Groote Oorlog en de rol die kapelaan Verschaeve daarin heeft gespeeld. Ook zijn leven na de Eerste Wereldoorlog komt aan bod. Het verhaal van de extreme radicalisering van Verschaeve en zijn collaboratie met nazi-Duitsland illustreert op welke manier een radicaal nationalisme kan ontsporen.

Waar: Sint-Rijkersstraat 22, Alveringem
Wanneer bezoeken: maandag t.e.m. vrijdag van 9u - 16u30
zaterdag, zondag, feestdagen enkel op aanvraag voor groepen van min. 15 personen
Gelijkvloers toegankelijk voor rolwagengebruikers.
Prijzen: gratis toegang
Duur van het bezoek: 1u
Info: Dienst Toerisme en Cultuur | 058 28 88 81 | toerisme@alveringem.be  

Sint-Audomaruskerk
Dorp

De Sint-Audomaruskerk is een belangrijke getuige van het leven en lijden in de Groote Oorlog. In de oorlogsjaren 1914-1918 krijgen honderden soldaten hier een begrafenisplechtigheid. In 1936 schenken de parochianen een altaar aan de kerk ter gelegenheid van het zilveren ambtsjubileum van pastoor Volbout, kapelaan Verschaeve, kerkbaljuw Stangé en koster Vandeweghe. In het midden prijkt een schilderij van kunstschilder K. De Bondt met een allegorische voorstelling van Verschaeve als de H. Kristoffel.

Ereperk Cyriel Verschaeve
Zuidzijde van de kerk

Sinds 1973 ligt Cyriel Verschaeve op het kerkhof van Alveringem begraven. De controversiële priester-dichter is in 1949 in ballingschap gestorven in het Oostenrijkse Solbad Hall. Zijn stoffelijke overschot wordt tijdens een spectaculaire actie van de Vlaamse Militanten Orde naar Alveringem overgebracht. In mei 1987 zijn rond het graf van Verschaeve acht Vlaamse oud-strijders verenigd, allen onder een heldenhuldezerkje.

 

Gedenkplaat Frontbeweging
Nieuwstraat 52

De gedenkplaat op de voorgevel van de gemeentelijke basisschool herinnert aan de Frontbeweging en het drukken van de 'Open Brief' aan Koning Albert I. Deze oproep om het lot van de Vlaamse frontsoldaten te verbeteren is op 11 juli 1917 verspreid onder de soldaten aan het IJzerfront.

 

Belgische bunker Grote IJzerbeek
Zadelstraat/Kruisestraat

Deze vrijstaande, bovengrondse militaire constructie ligt op de grens met Lampernisse, waar de Leerzevaart en de Grote IJzerbeek samenvloeien, pal naast het fietspad naar Alveringem. In deze bunker achter de Belgische tweede verdedigingslinie wordt een belangrijke artilleriestelling ingericht. Hij is sinds 2012 als monument beschermd.

Pannendorp
Vaartstraat/Groenedreef

Op de oosterlijke oever van de Lovaart ligt de archeologische site Pannendorp. In de 18e en 19e eeuw is hier een dakpannenfabriek gevestigd. Tijdens de Eerste Wereldoorlog worden er door het Belgisch leger loopgraven aangelegd met ruimte voor een klein garnizoen. Nu simuleren twee speelse en felgekleurde betonnen muurtjes in rood en blauw de loop van de Belgische en Duitse frontlinies in de Westhoek. Het is een landschapskunstwerk uit 2004 van Stijn Claikens.

Oeren

Sint-Pietersbandenkerk en militaire begraafplaats
Oerenstraat

In het kleine landelijke Oeren ligt de kleinste maar meest idyllische Belgische militaire begraafplaats in het IJzergebied. Ze is in de zomer van 1915 ontstaan als noodoplossing voor het overvolle kerkhof in Alveringem. In de schaduw van de Sint-Pietersbandenkerk rusten er nog 508 gesneuvelde Belgen. Ooit hebben er 104 heldenhuldezerkjes gestaan. In februari 1918 pleisteren onbekenden op 36 zerkjes de letters AVV-VVK dicht. Onder massale belangstelling heeft hier op 26 augustus 1923 de 4e IJzerbedevaart plaats met thema "Eerherstel aan de geschonden graven". Nu resten er nog 5 heldenhuldezerkjes. In het laatgotische kerkje bevindt zich een emotievol glasraam van Ivo Bakelants, dat is opgedragen aan de gesneuvelde soldaat Julien Heylen uit Mol. In de kerk worden er tijdens de zomermaanden tentoonstellingen georganiseerd.

Begeleid bezoek aan de Belgische Militaire Begraafplaats

In de schaduw van de kerk van Oeren ligt de kleinste maar wellicht meest pittoreske Belgische militaire begraafplaats in het IJzergebied. Tijdens het bezoek wordt er stil gestaan bij het ontstaan van de begraafplaats en de turbulente levensloop tijdens de Groote Oorlog. We staan stil bij enkele opmerkelijke figuren die er begraven liggen. Tevens kan er een bezoek gebracht worden aan de tentoonstelling die op dat moment te bezichtigen is in de Sint-Apolloniakerk.

Het bezoek vindt plaats op

  • Woensdag 20 juli
  • Woensdag 27 juli
  • Woensdag 10 augustus
  • Woensdag 17 augustus

Waar               Kerk Oeren | thv Oerenstraat 19 | 8690 Alveringem
Wanneer         14u30
Deelname       gratis
Info                Dienst Toerisme en Cultuur | 058 28 88 81 | cultuur@alveringem.be 

Beveren aan de IJzer

Churchyard
Sint-Brigidaplein

In de uitserste rechterhoek van het kerkhof ligt het Brits militair ereperk Churchyard. Het terrein is cirkelvormig en afgebakend door een haag. Hier zijn 20 Britten begraven die tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn gestorven in het militair hospitaal van Beveren aan de IJzer. Er staan ook 8 grafzerken van Britse soldaten die tijdens de Tweede Wereldoorlog gesneuveld zijn bij de terugtrekking naar Duinkerke in mei 1940. Links van de Churchyard vind je een ereperkje met 6 grafstenen voor Belgische militaire slachtoffers van de Groote Oorlog.

Hoogstade

Veldhospitaal Clep
Gapaard 9

Omdat Veurne niet langer veilig is, verhuist het Belgian Field Hospital op 29 januari 1915 van het Bisschoppelijk College naar Hoogstade. De keuze valt op het Gasthuis Clep omdat het dicht bij het front gelegen is. Op 15 mei 1916 wordt Clep een Belgisch militair hospitaal. Hier worden vooral zwaargewonden geopereerd. Dat verklaart het hoge sterftecijfer. In totaal overlijden er 1.321 militairen.

Belgische militaire begraafplaats
Brouwerijstraat

Omdat er zoveel Belgische militairen sterven in het veldhospitaal Clep wordt er in april 1915 een nieuwe begraafplaats aangelegd langs de Brouwerijstraat in Hoogstade. Er liggen nu 806 Belgische slachtoffers begraven. De begraafplaats telt nog 6 heldenhuldezerkjes. Daarnaast staan er ook 20 Britse zerkjes.

Leisele

Café De Vette Os
Leiseledorp

Café De Vette Os, gelegen vlakbij de kerk, doet tijdens de Eerste Wereldoorlog dienst als militaire slachterij. De houten katrol om de kadavers van dieren omhoog te trekken, in een schuur op de binnenkoer, is hiervan nog een restant. De hammen werden gerookt in de haard.

Stavele

Kerk Sint-Jan-Onthoofding
A. De Carneplein

In 1917 sneuvelt de Franse oorlogsvrijwilliger Etienne Lorin op 18-jarige leeftijd in Bikschote. Hij wordt oorspronkelijk op het kerkhof van Stavele begraven. Als herinnering schenken zijn ouders, die kunstglasschilders zijn in het Franse Chartres, twee brandglazen aan de kerk. Ze worden aangebracht in de doopkapel. Op het kerkhof ligt trouwens nog een Franse militair begraven. Léon Hondeau is door verdrinking om het leven gekomen.

Drukkerij De Carne
Zwanestraat 2

In de boek- en steendrukkerij A. De Carne heeft de Vlaamse priester-dichter Alexis (1848-1883) gewoond. Aan het huis is een gedenkplaat bevestigd en ook het dorpsplein is naar de priester-dichter genoemd. Tijdens de Eerste Wereldoorlog geeft de drukkerij niet alleen prentkaarten uit, maar ook meerdere frontblaadjes en literair werk van onder andere Cyriel Verschaeve, Juul Liseron en H. Norda.

 

Hoeve Eversam
Eversamstraat 10

De geschiedenis van Stavele hangt nauw samen met die van de voormalige abdij van Eversam, die tijdens de Franse Revolutie in 1794 vernield is. De geklasseerde hoeve Eversam verwijst nog naar die historische abdij. Om de hygiëne van de Belgische militairen te verbeteren wordt hier tijdens de Eerste Wereldoorlog een grote wasserij en badinrichting geïnstalleerd.